Fundacja Rodzinna
Fundacja rodzinna to narzędzie, które pozwala uporządkować kwestie majątkowe, zabezpieczyć dorobek rodziny i zaplanować sukcesję na kolejne pokolenia.
1. Ochrona majątku rodzinnego
Fundacja pomaga chronić majątek przed rozdrobnieniem oraz ogranicza ryzyko sporów spadkowych, w tym sporów o zachowek.
2. Skuteczna sukcesja międzypokoleniowa
Ułatwia przekazanie firmy kolejnym pokoleniom i pozwala zachować ciągłość działania biznesu.
3. Rozdzielenie majątku prywatnego i firmowego
Fundacja umożliwia uporządkowanie struktury majątkowej oraz oddzielenie majątku rodzinnego od działalności operacyjnej przedsiębiorstwa.
4. Akumulacja i pomnażanie kapitału
Fundacja gromadzi majątek, zarządza nim i może przeznaczać środki zarówno na dalszy rozwój, jak i na zaspokajanie bieżących potrzeb rodziny.
5. Korzyści podatkowe
Założenie fundacji i wniesienie do niej majątku nie powoduje obowiązku zapłaty podatku. Fundacja może również korzystać ze zwolnienia z CIT dla większości dochodów, a świadczenia na rzecz najbliższej rodziny mogą być zwolnione z PIT oraz podatku od spadków i darowizn.
6. Ochrona przed nieudaną sukcesją
Dobrze zaprojektowana fundacja zmniejsza ryzyko destabilizacji lub upadku firmy po zmianie pokoleniowej.
7. Elastyczność i kontrola
Fundator może określić zasady działania fundacji zgodnie ze swoją wolą: wskazać beneficjentów, sposób zarządzania majątkiem oraz warunki wypłaty świadczeń.
Dlaczego warto?
Majątek rodzinny to często coś więcej niż suma aktywów, udziałów i nieruchomości. To historia decyzji, ryzyka, pracy i odpowiedzialności podejmowanej przez lata. To dorobek, który wymaga nie tylko ochrony, ale również mądrego planu na przyszłość.
Fundacja rodzinna pozwala spojrzeć na sukcesję szerzej – nie jak na jednorazowe przekazanie majątku, lecz jak na świadome zaprojektowanie jego dalszego życia. Dzięki niej fundator może określić zasady, według których majątek będzie zarządzany, komu i na jakich warunkach będzie służył oraz jakie wartości mają pozostać fundamentem rodzinnego biznesu.
To rozwiązanie dla tych, którzy chcą uniknąć przypadkowości. Chroni przed rozdrobnieniem majątku, ogranicza ryzyko sporów spadkowych i pomaga zachować ciągłość działania firmy niezależnie od zmiany pokoleniowej. Pozwala też oddzielić sprawy rodzinne od firmowych, porządkując relacje, odpowiedzialność i sposób podejmowania decyzji.
Największą wartością fundacji rodzinnej jest jednak spokój. Spokój fundatora, który wie, że jego wizja może zostać zachowana. Spokój rodziny, która zna zasady. I spokój przedsiębiorstwa, które może rozwijać się dalej bez chaosu, niepewności i ryzyka utraty tego, co było budowane przez lata.
1. Ochrona majątku rodzinnego
Fundacja chroni majątek przed rozdrobnieniem oraz ogranicza ryzyko sporów spadkowych, w tym sporów o zachowek.
2. Skuteczna sukcesja międzypokoleniowa
Ułatwia przekazanie firmy kolejnym pokoleniom i pozwala zachować ciągłość działania biznesu — niezależnie od zmian pokoleniowych.
3. Rozdzielenie majątku prywatnego i firmowego
Pozwala oddzielić majątek rodzinny od firmowego, zwiększając bezpieczeństwo i przejrzystość zarządzania.
4. Akumulacja i pomnażanie kapitału
Fundacja może gromadzić majątek, zarządzać nim i przeznaczać środki zarówno na dalszy rozwój, jak i na bieżące potrzeby rodziny.
5. Korzyści podatkowe
Założenie fundacji i wniesienie do niej majątku nie wiąże się z obowiązkiem zapłaty podatku. Fundacja może korzystać ze zwolnienia z CIT dla większości dochodów, a świadczenia dla najbliższej rodziny mogą być zwolnione z PIT oraz podatku od spadków i darowizn.
Podstawowe informacje o Fundacji rodzinnej
Ustanowienie właściwej struktury fundacji rodzinnej pozwala na efektywną kontrolę nad jej działalnością.
Organy w fundacji rodzinnej:
ZARZĄD – jest organem zarządzającym fundacją rodzinną, odpowiedzialnym za realizację celów fundacji zawartych w statucie.
RADA NADZORCZA – może być organem nadzorującym, przy czym obowiązek powołania rady nadzorczej pojawia się dopiero w momencie, gdy liczba beneficjentów przekroczy liczbę 25 osób.
ZGROMADZENIE BENEFICJENTÓW – mogą do niego należeć wszyscy lub wybrani beneficjenci – jest to zależne od decyzji fundatora.
INNE ORGANY USTANOWIONE W STATUCIE
Dużą korzyścią ustawy o fundacji rodzinnej jest to, że daje ona swobodę określania zasad funkcjonowania poszczególnych organów fundacji, ich kompetencji, sposobu współpracy oraz długości kadencji członków.
Fundację rodzinną może założyć osoba fizyczna posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych.
Fundację rodzinną może również utworzyć kilku fundatorów, wówczas wykonują oni prawa i obowiązki fundatora wspólnie, aczkolwiek istnieje możliwość odmiennej regulacji w statucie fundacji.
Fundacja rodzinna tworzona w testamencie może mieć tylko jednego fundatora.
Warto podkreślić, że fundator nie odpowiada za zobowiązania fundacji rodzinnej (szczegóły poniżej).
Zobowiązania fundatora
Za zobowiązania fundatora powstałe przed ustanowieniem fundacji rodzinnej odpowiada fundacja rodzinna solidarnie z fundatorem przez okres 2 lat od dnia jej ustanowienia. Odpowiedzialność fundacji ogranicza się do wartości mienia wniesionego przez fundatora według stanu z chwili wniesienia i cen z chwili zaspokojenia wierzyciela.
Ograniczenie czasowe nie dotyczy zobowiązań alimentacyjnych – fundacja rodzinna odpowiada za nie solidarnie z fundatorem również po upływie 2 lat. Ponadto fundacja rodzinna ponosi odpowiedzialność także za zobowiązania alimentacyjne fundatora powstałe po ustanowieniu fundacji rodzinnej.
Za pozostałe zobowiązania fundatora powstałe po ustanowieniu fundacji rodzinnej odpowiada wyłącznie fundator.
Beneficjent fundacji rodzinnej to osoba uprawniona do otrzymywania świadczeń z fundacji rodzinnej. Świadczenia te mogą zostać określone zarówno w statucie fundacji rodzinnej, jak i w dokumentach pozastatutowych. Beneficjenci mogą zostać wskazani przez fundatora wraz z określeniem zakresu przysługujących im uprawnień.
Beneficjentem może zostać każda osoba fizyczna
Może nim być również sam fundator. Beneficjentem można zostać niezależnie od wieku lub posiadania zdolności do czynności prawnej. Mogą to być na przykład członkowie rodziny, którym z dochodów i majątku fundacji rodzinnej można pokrywać koszty utrzymania, kształcenia lub leczenia, przekazywać środki pieniężne lub inne aktywa.
Jeżeli statut fundacji rodzinnej określa, że świadczenia dla beneficjentów mają charakter niefinansowy, wówczas podlegają one wycenie.
Beneficjentem fundacji może zostać również organizacja pozarządowa
Status beneficjenta może być przyznany również organizacjom prowadzącym działalność pożytku publicznego (OPP), w zakresie finansowania wydatków na ich cele statutowe.
Organizacja taka może również otrzymać mienie fundacji rodzinnej w związku z jej rozwiązaniem, jeżeli przewiduje to statut fundacji rodzinnej.
Sami przeszliśmy tę drogę
Jesteśmy specjalistami w swojej dziedzinie. Jako pierwsi złożyliśmy wniosek o powołanie fundacji rodzinnej – wniosek numer: 1/23. Dzięki czemu mają Państwo pewność, że współpracujecie z praktykami.
JAK DZIAŁA FUNDACJA RODZINNA?
Dowiedz się więcej
Polska fundacja rodzinna – przewodnik
Po kilku latach prac nad ustawą o fundacji rodzinnej ten ważny dla polskich firm rodzinnych instrument wreszcie ujrzał światło dzienne.
Dotychczas polskie firmy rodzinne zainteresowane sukcesją majątku wybierały czasem zagraniczne fundacje rodzinne lub korzystały z innych rozwiązań dostępnych na gruncie prawa polskiego.
Fundacja rodzinna w Polsce – podstawowe założenia
Idea fundacji rodzinnej polega na formalnym odseparowaniu majątku firmowego i rodzinnego. Majątek rodzinny staje się własnością fundacji, która go gromadzi, zarządza nim oraz wypłaca środki na rzecz beneficjentów.
Beneficjentami są zazwyczaj członkowie najbliższej rodziny fundatora. Beneficjentem może być również sam fundator, osoba niespokrewniona z fundatorem, a także organizacja pożytku publicznego.
Cele powołania fundacji rodzinnej
- ochrona przed sporami spadkowymi dotyczącymi zachowku,
- ochrona majątku rodzinnego przed rozdrobnieniem,
- wsparcie rodzinnych przedsiębiorstw w zarządzaniu majątkiem firmowym i rodzinnym,
- ułatwienie międzypokoleniowej sukcesji biznesu,
- rozdzielenie majątku rodzinnego i firmowego,
- akumulacja kapitału przy jednoczesnym zaspokajaniu bieżących potrzeb rodziny,
- realizacja wizji fundatora i dbanie o bliskie mu wartości.
Polska fundacja rodzinna odpowiada na potrzeby przedsiębiorców, którzy chcą przekazać majątek kolejnym pokoleniom bez obaw o jego rozdrobnienie lub upadek firmy prowadzonej przez nich od wielu lat.
Fundacja rodzinna w Polsce – co to jest?
Fundacja rodzinna:
- posiada osobowość prawną,
- gromadzi majątek rodzinny i nim zarządza,
- może prowadzić określoną przepisami działalność gospodarczą,
- korzysta ze zwolnienia z CIT w zakresie działalności dozwolonej ustawą i określonych zysków kapitałowych,
- płaci CIT w wysokości 15% świadczenia spełnianego na rzecz beneficjentów,
- może wypłacać świadczenia beneficjentom, przy czym świadczenia dla fundatora i członków najbliższej rodziny mogą korzystać ze zwolnienia z podatku dochodowego.
Fundacja rodzinna a zachowek
Majątek wniesiony przez spadkodawcę do fundacji rodzinnej może wpływać na wysokość zachowku. Przy jego obliczaniu co do zasady uwzględnia się wartość funduszu założycielskiego wniesionego przez spadkodawcę, jeżeli fundacja nie została ustanowiona w testamencie. Do spadku może zostać doliczone również mienie przekazane w związku z rozwiązaniem fundacji rodzinnej, jednak maksymalnie do wysokości funduszu założycielskiego wniesionego przez spadkodawcę.
Przepisy przewidują jednak określone wyłączenia. Funduszu założycielskiego zasadniczo nie uwzględnia się, jeżeli został wniesiony do fundacji ponad dziesięć lat przed otwarciem spadku. Wyjątek dotyczy sytuacji, w której fundacja rodzinna jest spadkobiercą. Podobna zasada obejmuje mienie otrzymane po rozwiązaniu fundacji przez osoby, które nie są spadkobiercami ani uprawnionymi do zachowku.
Przy obliczaniu zachowku należnego dzieciom, wnukom lub dalszym zstępnym nie uwzględnia się funduszu założycielskiego ani mienia z rozwiązania fundacji, jeżeli zostały przekazane w czasie, gdy spadkodawca nie miał jeszcze zstępnych. Wyłączenie to nie ma zastosowania, gdy przekazanie nastąpiło mniej niż 300 dni przed urodzeniem się zstępnego. W przypadku zachowku należnego małżonkowi nie uwzględnia się natomiast składników przekazanych przed zawarciem małżeństwa ze spadkodawcą.
Wartość funduszu założycielskiego oraz mienia przekazanego po rozwiązaniu fundacji ustala się według ich stanu z chwili przekazania, ale według cen obowiązujących w chwili obliczania zachowku.
Świadczenia spełnione przez fundację rodzinną na rzecz osoby uprawnionej oraz mienie otrzymane przez nią po rozwiązaniu fundacji zalicza się na poczet należnego zachowku. Jeżeli uprawnionym jest dalszy zstępny spadkodawcy, uwzględnione mogą zostać także świadczenia lub mienie przekazane jego rodzicowi albo innemu wstępnemu. Na zachowek zstępnego zalicza się również poniesione przez fundację koszty wykonania obowiązku alimentacyjnego obciążającego spadkodawcę, jeżeli przekraczały one przeciętną miarę przyjętą w danym środowisku.
Pięć kroków do założenia fundacji rodzinnej
- Złożenie oświadczenia o ustanowieniu fundacji rodzinnej w akcie założycielskim albo testamencie sporządzonym w formie aktu notarialnego.
- Ustalenie statutu i sporządzenie spisu mienia.
- Ustanowienie organów fundacji rodzinnej.
- Wniesienie funduszu założycielskiego przed wpisaniem fundacji do rejestru albo w ciągu dwóch lat od wpisu, jeżeli fundacja została ustanowiona w testamencie.
- Wpisanie fundacji do rejestru fundacji rodzinnych prowadzonego przez Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim.
Organy fundacji rodzinnej
Ustanowienie właściwej struktury fundacji rodzinnej pozwala na efektywną kontrolę nad jej działalnością.
Jakie organy może mieć fundacja rodzinna?
- Zarząd – organ zarządzający fundacją rodzinną, odpowiedzialny za realizację celów fundacji określonych w statucie.
- Rada nadzorcza – organ nadzorujący. Obowiązek jej powołania pojawia się, gdy liczba beneficjentów przekracza 25 osób.
- Zgromadzenie beneficjentów – mogą do niego należeć wszyscy lub wybrani beneficjenci, zależnie od decyzji fundatora.
- Inne organy ustanowione w statucie.
Dużą korzyścią wynikającą z ustawy o fundacji rodzinnej jest swoboda określania zasad funkcjonowania poszczególnych organów, ich kompetencji, sposobu współpracy oraz długości kadencji członków.
Kto może zostać fundatorem?
Fundację rodzinną może założyć osoba fizyczna posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych.
Fundację może również utworzyć kilku fundatorów. W takim przypadku wykonują oni prawa i obowiązki fundatora wspólnie, chyba że statut fundacji przewiduje inne rozwiązanie.
Fundacja rodzinna tworzona w testamencie może mieć tylko jednego fundatora.
Fundator nie odpowiada za zobowiązania fundacji rodzinnej.
Zobowiązania fundatora
Za zobowiązania fundatora powstałe przed ustanowieniem fundacji rodzinnej fundacja odpowiada solidarnie z fundatorem.
Odpowiedzialność ta obejmuje również zobowiązania alimentacyjne.
Za zobowiązania fundatora powstałe po ustanowieniu fundacji rodzinnej odpowiada wyłącznie fundator. Wyjątkiem są zobowiązania alimentacyjne.
Kto może zostać beneficjentem fundacji rodzinnej?
Beneficjent fundacji rodzinnej to osoba czerpiąca korzyści z działania fundacji. Beneficjenci muszą zostać wskazani zgodnie z zasadami określonymi przez fundatora, wraz z opisaniem ich uprawnień.
Beneficjentem może zostać osoba fizyczna
Beneficjentem może być również sam fundator. Status beneficjenta można uzyskać niezależnie od wieku lub posiadania pełnej zdolności do czynności prawnych.
Beneficjentami mogą być na przykład członkowie rodziny, którym z dochodów i majątku fundacji pokrywane są koszty utrzymania, kształcenia lub leczenia. Fundacja może także przekazywać im środki pieniężne albo inne aktywa.
Jeżeli statut fundacji rodzinnej przewiduje świadczenia o charakterze niepieniężnym, świadczenia te podlegają wycenie.
Beneficjentem może zostać organizacja pożytku publicznego
Status beneficjenta może zostać przyznany organizacji pozarządowej prowadzącej działalność pożytku publicznego w zakresie finansowania jej celów statutowych.
Organizacja może również otrzymać mienie fundacji rodzinnej w związku z jej rozwiązaniem, jeżeli możliwość taka wynika ze statutu.
Działalność gospodarcza fundacji rodzinnej
Ustawa o fundacji rodzinnej wskazuje, że fundacja, choć jej podstawowym celem nie jest prowadzenie działalności gospodarczej, może prowadzić ją w ograniczonym zakresie.
Dozwolona działalność fundacji rodzinnej obejmuje między innymi:
- przystępowanie do spółek handlowych, funduszy inwestycyjnych, spółdzielni i podmiotów o podobnym charakterze, a także uczestnictwo w takich podmiotach,
- nabywanie i zbywanie papierów wartościowych, instrumentów pochodnych oraz praw o podobnym charakterze,
- zbywanie mienia, o ile nie zostało ono nabyte wyłącznie w celu dalszej odsprzedaży,
- najem, dzierżawę lub udostępnianie mienia do korzystania na innej podstawie,
- prowadzenie działalności w ramach gospodarstwa rolnego lub gospodarki leśnej,
- udzielanie pożyczek spółkom, w których fundacja posiada udziały, akcje albo uczestniczy jako wspólnik, a także beneficjentom fundacji rodzinnej.
Prowadzenie działalności gospodarczej poza zakresem dopuszczonym przez ustawę może skutkować opodatkowaniem dochodu sankcyjną stawką CIT.
Korzyści podatkowe fundacji rodzinnej
- założenie fundacji rodzinnej nie jest opodatkowane,
- przekazanie majątku do fundacji rodzinnej co do zasady nie jest opodatkowane,
- dochody z działalności zgodnej z ustawą korzystają ze zwolnienia z CIT,
- fundacja może korzystać ze zwolnienia z CIT w zakresie określonych zysków kapitałowych otrzymywanych od spółek, których jest udziałowcem,
- fundator i beneficjenci należący do najbliższej rodziny fundatora mogą korzystać ze zwolnienia z podatku dochodowego oraz podatku od spadków i darowizn.
Prawo spadkowe a fundacja rodzinna
Fundacja rodzinna ustanowiona w testamencie może być spadkobiercą, jeżeli zostanie wpisana do rejestru w ciągu dwóch lat od dnia ogłoszenia testamentu.
Ustawa o fundacji rodzinnej wprowadziła również rozwiązania dotyczące wypłacania zachowku.
- Majątek wniesiony do fundacji może nie zostać doliczony do podstawy obliczenia zachowku, jeżeli od jego wniesienia do dnia śmierci fundatora upłynęło co najmniej dziesięć lat.
- Zachowek może zostać pomniejszony o wypłaty otrzymane przez beneficjenta z fundacji rodzinnej.
- Możliwe jest rozłożenie zachowku na raty, odroczenie terminu płatności, a w określonych przypadkach także obniżenie jego wysokości.
- Statut może przewidywać pozbawienie beneficjenta świadczeń z fundacji, jeżeli wbrew woli fundatora wystąpi on z roszczeniem o wypłatę zachowku.
Rozwój firmy i zabezpieczenie rodziny
Fundacja rodzinna daje możliwość gromadzenia majątku rodzinnego bez obaw o jego rozdrobnienie, przy jednoczesnym zachowaniu możliwości jego pomnażania.
Celem tego rozwiązania jest również zmniejszenie liczby nieudanych sukcesji i zapewnienie ciągłości działalności firm przez kolejne pokolenia.
Fundacja rodzinna może być efektywnym sposobem na zachowanie ciągłości funkcjonowania firmy rodzinnej.
Fundacja rodzinna a planowanie sukcesji
Polscy przedsiębiorcy od dawna zgłaszali potrzebę wprowadzenia do polskiego prawa rozwiązań ułatwiających sukcesję.
Dotychczasowe instrumenty prawne nie zawsze były w stanie skutecznie zapobiec rozdrobnieniu majątku i sporom pomiędzy spadkobiercami. Zagraniczne fundacje rodzinne pozostawały natomiast rozwiązaniem dostępnym przede wszystkim dla najzamożniejszych przedsiębiorców.
Fundacja rodzinna:
- jest skutecznym sposobem na zabezpieczenie majątku,
- pomaga budować wielopokoleniowe przedsiębiorstwo,
- pozwala zachować wartości ważne dla rodziny,
- umożliwia fundatorowi określenie zasad funkcjonowania majątku w kolejnych pokoleniach.
Dlaczego warto pracować z nami?
Fundacja rodzinna jest jednym z instrumentów wykorzystywanych w planowaniu sukcesyjnym.
Od ponad 25 lat pomagamy przedsiębiorcom budować bezpieczne biznesy na lata. Sukcesja biznesu jest jedną z naszych głównych specjalizacji.
Aktywnie uczestniczyliśmy w konsultacjach z Ministerstwem Rozwoju i Technologii, Ministerstwem Finansów oraz Ministerstwem Sprawiedliwości na etapie projektowania ustawy o fundacji rodzinnej.
Oferujemy kompleksowe wsparcie, począwszy od założenia fundacji rodzinnej, poprzez pomoc prawną i księgową w trakcie jej funkcjonowania.
Proponujemy rozwiązania, dzięki którym możliwe jest pełne wykorzystanie potencjału fundacji rodzinnej.
Jeżeli chcesz dowiedzieć się więcej na temat fundacji rodzinnej, skontaktuj się z nami.