Zmiany VAT a obowiązkowy KSeF – jaki to ma związek?

Ustawa o podatku od towarów i usług z jedenastego marca dwutysięcznego czwartego roku była już nowelizowana wiele razy. Teraz Ministerstwo Finansów zapowiedziało kolejne rozległe zmiany. Na razie znamy założenia legislacyjne, a nie gotowy projekt przepisów, ale już dziś można wskazać główne kierunki korekt.

Zmiany w VAT mają wejść w życie razem z obowiązkowym Krajowym Systemem e Faktur. Początek roku będzie więc dla wszystkich, którzy na co dzień zajmują się podatkiem VAT, wyjątkowo intensywny.

Główne kierunki zmian VAT

Energia elektryczna i e mobility

Resort finansów zapowiada ujednolicenie zasad opodatkowania dostawy energii elektrycznej. Ma zniknąć definicja systemu elektroenergetycznego. Ułatwi to rozliczenia między innymi firmom z branży e mobility, które dziś zmagają się z niejasnościami.

Mniej biurokracji w wybranych obszarach

Planowane jest zniesienie obowiązku składania odrębnej informacji o dokonanym spisie z natury. Zmiany mają pojawić się także w raportowaniu JPK. Podatnicy nie będą już musieli wykazywać w JPK podstawy opodatkowania przy nabyciach niektórych zwolnionych z VAT usług i towarów rozliczanych w mechanizmie odwrotnego obciążenia.

Ułatwienia dotyczą także rolników. Każda osoba prowadząca gospodarstwo rolne objęte wspólnością majątkową będzie mogła zarejestrować się jako odrębny podatnik VAT. To efekt dostosowania przepisów do orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Import towarów i system kaucyjny

W obszarze importu towarów pojawi się kilka doprecyzowań. Chodzi między innymi o jednoznaczne wskazanie, że z rozliczenia na zasadach art. 33 a ustawy o VAT mogą korzystać także podatnicy rozliczający podatek w ramach rozliczenia zamknięcia. Doprecyzowane mają być też zasady stosowania uproszczeń i dokumentowania podatku w zgłoszeniu uzupełniającym.

Resort planuje ograniczenie możliwości korzystania z pewnych ułatwień w imporcie przez podatników, którzy złożyli nieprawdziwe oświadczenia. Wprowadzony ma być okres karencji, w którym nie będzie można stosować rozliczenia bez zabezpieczenia lub bezpośrednio w deklaracji. Jednocześnie zapowiedziano ograniczenie naliczania odsetek, gdy domiar podatku jest wynikiem kontroli.

Zmiany obejmą także system kaucyjny. Przepisy mają jasno wskazywać, jaką stawkę VAT stosować do opakowań objętych kaucją oraz jak długo należy przechowywać ewidencję związaną z tym systemem.

Skład VAT jako nowe narzędzie dla handlu międzynarodowego

Jedną z ciekawszych propozycji jest wprowadzenie instytucji składu VAT. Ma to być procedura uproszczona dla podmiotów zajmujących się międzynarodowym obrotem towarowym.

W składzie VAT możliwe będzie zastosowanie stawki zero procent do dostaw towarów do składu, do wewnątrzwspólnotowych nabyć do składu, do dostaw wewnątrz składu oraz do określonych usług związanych z towarem. Obowiązek podatkowy powstanie dopiero przy wyprowadzeniu towarów ze składu. Dla wielu firm może to oznaczać poprawę płynności i odroczenie podatku.

Rejestracja VAT, biała lista i odpowiedzialność solidarna

Pakiet zmian dotyczy rejestracji i statusu podatnika VAT.

Planowane są między innymi

1. Odmowa rejestracji, gdy podmiot ma obowiązek ustanowienia przedstawiciela podatkowego, a tego nie zrobił.

2. Odmowa rejestracji do czasu złożenia zaległych deklaracji przez podatnika wcześniej wykreślonego z rejestru.

3. Ułatwienia przy zamykaniu działalności poprzez rezygnację z obowiązku składania zgłoszenia VAT Z w przypadku przedsiębiorców wpisanych do rejestrów CEIDG oraz KRS.

4. Możliwość wykreślenia podatnika przy braku kontaktu z przedstawicielem podatkowym oraz uproszczony tryb przywrócenia rejestracji po ustanowieniu nowego przedstawiciela.

Nowością będzie obowiązek wskazywania przez podatników zawieszających działalność konkretnych dni, w których mimo zawieszenia wykonują czynności opodatkowane.

Biała lista podatników VAT ma zyskać dodatkową funkcję. Podatnicy będą mogli sprawdzić status kontrahenta nawet pięć lat wstecz.

Rozszerzona zostanie także odpowiedzialność solidarna nabywcy za zaległości podatkowe sprzedawcy. Ma objąć kolejne towary i usługi, w tym te obecnie wymienione w załączniku piętnastym do ustawy o VAT oraz wybrane usługi niematerialne.

Ulga na złe długi, kasy fiskalne i TAX FREE

Zmieni się moment korekty podatku należnego przy uldze na złe długi przy transakcjach z podmiotami innymi niż czynni podatnicy VAT. Korekta ma następować nie wcześniej niż w okresie powstania obowiązku podatkowego i nie później niż po upływie stu osiemdziesięciu dni od wydania towaru lub wykonania usługi.

W obszarze kas rejestrujących planowane są zmiany dotyczące utylizacji kas, wyrejestrowania, kar za naruszenia obowiązków oraz serwisowania kas wirtualnych. Pojawi się zakaz wymiany pamięci fiskalnej w kasach z elektronicznym zapisem kopii.

System TAX FREE ma zyskać możliwość dokonania elektronicznej odprawy w specjalnym terminalu.

Zmiany VAT a orzecznictwo i KSeF

Wiele propozycji nowelizacji VAT wynika wprost z wyroków Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz sądów administracyjnych. Dotyczy to na przykład odliczenia VAT przy czynnościach uznanych za pozorne oraz opodatkowania niektórych usług pomocniczych przy imporcie towarów.

Część korekt ma charakter porządkujący i ma ułatwić stosowanie obowiązkowego Krajowego Systemu e Faktur. Nowe wymogi w zakresie rejestracji, raportowania oraz odpowiedzialności solidarnej będą szły w parze z coraz większą automatyzacją kontroli VAT.

Które zmiany VAT są najważniejsze dla biznesu

W praktyce za szczególnie istotne można uznać trzy grupy zmian.

1. Zmiany w opodatkowaniu dostaw energii elektrycznej, które wpłyną na branżę energetyczną i e mobility.

2. Wprowadzenie składu VAT jako potencjalnie ważnego narzędzia dla firm działających w handlu międzynarodowym.

3. Przebudowę zasad rejestracji VAT, białej listy i odpowiedzialności solidarnej, które bezpośrednio wpłyną na codzienne bezpieczeństwo rozliczeń między kontrahentami.

Dodatkowo przedsiębiorcy powinni uważnie śledzić zmiany dotyczące ulgi na złe długi, raportowania JPK oraz mechanizmu podzielonej płatności powiązanego z klasyfikacją towarów według kodów CN.

Podsumowanie:

Ministerstwo Finansów zapowiedziało szeroką nowelizację ustawy o VAT, która wejdzie w życie mniej więcej w tym samym czasie co obowiązkowy KSeF.  Główne kierunki zmian to ujednolicenie zasad opodatkowania dostaw energii, wprowadzenie składu VAT dla obrotu międzynarodowego, doprecyzowanie rozliczeń importu towarów oraz ułatwienia biurokratyczne w wybranych obszarach.

Istotny pakiet dotyczy rejestracji podatników, białej listy oraz odpowiedzialności solidarnej nabywcy za zaległości sprzedawcy. Zmiany mają także odzwierciedlać orzecznictwo unijne w zakresie odliczenia VAT i usług pomocniczych przy imporcie. Przedsiębiorcy powinni przygotować się na to, że zmiany VAT będą rozległe, oznaczają one także nowe obowiązki, ale także nowe narzędzia ułatwiające rozliczenia.